Tłumaczenia ustne – z praktyki tłumacza przysięgłego

W praktyce zawodu tłumacza przysięgłego, do najczęstszych przypadków, kiedy wymagana jest obecność tłumacza przysięgłego, należą m.in.:

Zgodnie z Art. 13 ustęp 3) ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego, tłumacz przysięgły uprawniony jest do dokonywania tłumaczenia ustnego.

– spotkanie u notariusza,

– wizyta w urzędzie stanu cywilnego,

– rozprawa w sądzie,

– przesłuchanie na policji,

– przesłuchanie w urzędzie ds. cudzoziemców (chociaż, po zmianie przepisów, w tym ostatnim przypadku, nie jest konieczne, aby tłumacz posiadał uprawnienia tłumacza przysięgłego).

Wymóg obecności tłumacza przysięgłego podczas w/w czynności spowodowany jest ich wagą oraz konsekwencjami prawnymi – strona uczestnicząca w takiej czynności musi, mówiąc potocznie, „rozumieć co podpisuje”. Obecność tłumacza przysięgłego konieczna jest do zagwarantowania, aby przed podpisaniem dokumentu prawnego, strona mogła zapoznać się z jego treścią w zrozumiałym dla siebie języku.

Wymóg obecności tłumacza przysięgłego ma na celu chronić zarówno osobę uczestniczącą w czynności przed wprowadzeniem jej w błąd co do treści podpisywanego dokumentu, jak również zapewnić ochronę właściwym organom oraz innym stronom w przypadku próby unieważnienia czynności z uwagi na nieznajomość języka polskiego i brak świadomości co do treści podpisywanego dokumentu.

Dlatego też, tłumacz przysięgły winien w pierwszej kolejności upewnić się, iż dana osoba posiada znajomość języka obcego w stopniu umożliwiającym jej pełne zrozumienie przedmiotowego dokumentu.

Tłumacz przysięgły u notariusza

Obecność tłumacza przysięgłego w kancelarii notarialnej wymagana jest przy dwóch rodzajach czynności – kiedy czynność dokonywana jest w formie aktu notarialnego oraz, w przypadku, gdy notariusz jedynie poświadcza podpisy stron.

Jeżeli czynność dokonywana jest w formie aktu notarialnego, dane tłumacza przysięgłego dokonującego tłumaczenia wpisywane są do treści aktu. Notariusz stwierdza tożsamość tłumacza na podstawie dowodu osobistego, zaś jego uprawnienia na podstawie zaświadczenia o wpisie na listę tłumaczy przysięgłych, wydanego przez Ministra Sprawiedliwości. Adres zamieszkania wpisywany jest na podstawie oświadczenia tłumacza przysięgłego.

Po przetłumaczeniu a ’vista treści dokumentu, tłumacz przysięgły składa swój podpis pod przetłumaczonym dokumentem.

W przypadku czynności poświadczenia podpisu, praktyka notariuszy jest różna – jednak najczęściej, tłumacz przysięgły nie podpisuje się na dokumencie a jedynie jego dane wpisywane są w klauzuli poświadczającej.

Najczęstsze czynności notarialne, podczas których wymagana jest obecność tłumacza przysięgłego to m.in.:

– udzielenie pełnomocnictwa,

– umowa zbycia nieruchomości,

– umowa zbycia udziałów,

– podpisanie umowy spółki,

– a także, coraz częściej, podpisanie oświadczenia o poddaniu się egzekucji w związku z umową najmu okazjonalnego lokalu.

Tłumacz przysięgły w Urzędzie Stanu Cywilnego

Wizyta w Urzędzie Stanu Cywilnego, w przypadku podpisywania jakichkolwiek dokumentów przez osobę nie posługującą się biegle językiem polskim, wiąże się z koniecznością zaangażowania tłumacza przysięgłego.

Chyba najczęstszym przypadkiem, kiedy wymagana jest obecność tłumacza jest składanie dokumentów (zapewnień) do zawarcia małżeństwa. Osoby zamierzające zawrzeć związek małżeński muszą stawić się w urzędzie osobiście. W obecności urzędnika podpisują one protokół z przyjęcia zapewnień a także oświadczenia dotyczące nazwisk, które będą przez nie noszone po zawarciu małżeństwa oraz nazwisk dzieci zrodzonych z małżeństwa.

Oprócz tłumaczenia rozmowy z urzędnikiem, tłumacz przysięgły tłumaczy a ’vista cudzoziemcowi treść podpisywanych przez niego/nią dokumentów. Po skończonym tłumaczeniu, na dokumentach, które zostały przetłumaczone ustnie cudzoziemcowi, tłumacz przysięgły umieszcza adnotację „Przetłumaczyłem na język …..” oraz składa swój podpis. Cała czynność, razem z tłumaczeniem, zamyka się zazwyczaj w 40 minutach.

Podczas wizyty w urzędzie ustalany jest termin ceremonii zawarcia małżeństwa. Na 7 dni przed ceremonią, strony powinny dostarczyć do urzędu wypełniony formularz zawierający dane świadków oraz dane tłumacza przysięgłego, który będzie uczestniczył w ceremonii.

Tłumacz przysięgły powinien stawić się w urzędzie na ok. 15 minut przed rozpoczęciem ceremonii w celu dopełnienia formalności z Kierownikiem USC, który będzie udzielał ślubu oraz tłumaczenia dla cudzoziemca podczas kontaktu z Kierownikiem. W zależności od tego, czy na sali znajdować się będą inne osoby nie znające języka polskiego, tłumacz przysięgły zajmuje miejsce albo obok cudzoziemca, albo w przypadku większej liczby osób obcojęzycznych, obok Kierownika.

Sama ceremonia tłumaczona jest w sposób konsekutywny, tzn. tłumacz przysięgły tłumaczy słowa Kierownika USC, który zazwyczaj zatrzymuje się po 2-3 zdaniach, umożliwiając tłumaczowi dokonanie tłumaczenia. Tłumacz tłumaczy odpowiedzi cudzoziemca oraz treść składanej przez niego/nią przysięgi małżeńskiej.

W zależności od inwencji Kierownika udzielającego ślubu, ceremonia trwa ok. 15-20 minut. Na zakończenie ceremonii, młoda para, a także świadkowie oraz tłumacz przysięgły podpisują akt małżeństwa, który to dokument stanowi dowód, iż małżeństwo zostało prawnie zawarte.        

Kolejną „popularną” czynnością w Urzędzie Stanu Cywilnego, wymagającą udziału tłumacza przysięgłego, jest uznanie ojcostwa przez cudzoziemca. Uznać można zarówno dziecko nienarodzone, jak i już narodzone.

Tłumacz przysięgły tłumaczy konsekutywnie cudzoziemcowi pytania Kierownika USC mające na celu ustalenie, czy cudzoziemiec jest biologicznym ojcem dziecka. Przy udziale tłumacza objaśniane są prawa i obowiązki ojca od chwili uznania ojcostwa. Czynność kończy się podpisaniem protokołu przez matkę, ojca oraz tłumacza przysięgłego. Spotkanie w USC trwa zazwyczaj ok. 30-40 minut.